YUA KPE KI GUA KI FI YA SIEDI N°1


N kpiiba leni n danlinba, ti pia li pamanli ki baa boagidi leni yi ya siedi n tie ne. Li tie U Tienu buga, Matie Bajoko yua n kpe ke bi piini o, leni U Tienu ŋanbili, ke o guadi ki fi binata pendima, ke o bi ye sutaani diema nni. Lanin ya siedi baa todi yi yin bandi yaala n ye moamoani mi kuuma puoli pendima.


Yaala n tie yinba yaaba n jaanti ki mali milie po ke li ŋoadi leni U Tienu tili, li baa todi yi yin bandi moala yin baa mua maama li dandanli koanli nni. Yinba yaaba n tie i ñaniani leni sutaani ki bua ki yaa tie ban fa yaaba tinga nne, yin bandi yaala n gu yi ya dana n ŋua po.


Ti miasi yi yin moandi ki cogi lanin ya siedi maama, ki ga lan pia ya bangima. O tie caga luoba. O pugini mi gagidima tin diani yipo ya bangima tili yaala n tie li dandanli koanli, leni ki bandi ki gagidi li bonla yaala n tie bina waamu yaala n pendi. Ti miasi yi yin guadi ki cogi li ya tila ŋanbu. U Tienu n seligi yi.


Yaala n cuani n kuuma


N da baa kpia ki waani yi lan ga maama ke n kpe. N bua yin bandi ki kagidi ke li pia kufanma leni ban cuani ya kuuma. Ti kuagi kufanma ya nilo n gbeni U Tienu n bili opo ya dana, kelima nilo kuli pia U Tienu n bili opo ya dana tinga nne. Kufanma tie ki poadi ki kpe. Li ya kuuma tie ya kuuma ke sutaani niba ya teni ke li daano kpe ke U Tienu n bili opo ya dana ki gbeni. Puobi leni jaba boncianli poadi ki ku ki kaa gbeeni U Tienu n bili bipo ya dana li ŋandunli nni. Li tie ke lisiferi goadi ki lingi biniba naani ki teni ban tua cicibiada.


Li bua ki yedi ke a cicibiada boncianla yaaba n koani leni JESU yaaba leni bi niba kuli tie niba naani, li bua ki yedi ke yaaba n kpe ke bi dana ki gbeni ke bi nan taaba ki kuani ba lisiferi toagoli nni. Li kadi cain ke bi kpe, ama bi nan bia ki tuuni tinga nne. N kpiibabuadiba, ti koani leni sutaani cicibiada leni bi nisaaliba mo ya naani. Sutaani tuonsoanba tie opo bi nisaaliba gbaami. Bi yen ta li ya niba naani ki gedi nni sutaani diema nni ki ban teni ban tua cicibiada, ki yaa gu ŋali U Tienu n bili bipo ya dana n pundi. N den tie yeni. N den kpe ke n dana ki gbeni kelima bi suaba den coni nni ki tieni o gbaamu, ke bi ta nni ki kuani nni mi ñima tinga ke n ban tuni lisiferi po nani cicibiadiga.


N tie ni kpiilo Matie Bajoko. Bi bani nni ŋanbu mi diema nni. N mali Kongo diema nintuali. Li tie li kani ya ke n fandi, li tie li ya kani mo ke li kuli la nni. N bua ki yedi ke li tie li kani ke n kpe ke bi piini nni. Yaaba n tuni li gufeneri nni bani n siedi bonŋanla. Li gufeneri teni ke bi tieni mi lingima n yuli nni, bi bani li maama ŋanbu. Bi den tieni mi lingima ki ko den ban kadi cain ke n den kpe ke bi piini nni. Mi lingimi yogunu, bi den luoni nni, ki gu ŋali ban buali ki bandi cain. Bi den buadi ki bandi n yaa tie ya nilo n kaa gbia maama ki tendi ke bi niba ŋua nni boncianla. Sutaani den bani ke n ba tua U Tienu tuonsoanlo. O den moani wan baa tieni maama ki sieni li tuonli. N kuuma ki den tie fanma ka, ama mi den tie bi suaba n bogini ya nikpaama.


N maama cili yaala n tie n yado ya kuuma. N yado n den kpe, nani n canba n pia i ligi yeni, o den ta jagili ki baa gubi o bila yaala n tie bi cogu nni. Bi ya siiga den pia yendo ke n canba teni o iligi ke wan yaa nua o waaba yaaba n sieni, ki yaa die o yuli. Ama ti den ti sua ke o pia i ligi boncianla ke li naa wagisi. Lan cili ya yogunu, ti bi nua ke li tie o banma, leni o fudima yaala n tie o kpendu nni, ama laa tie yeni. O den lingi mi boanma nni ya paalu leni o ñoagu ki teni o tuuna n suagi liiga. O den buadi ki te ligidanciamo, ama o ŋiadi lipo. O den lingi mi todima yaala n tie mi boanma nni.


Lan mali yaala tie, ke o den bi baa tie bi niba gbaami, ki teni o tuona n yaa suagi liiga. Mi soama den baa wuli. Nani tin den pia bi tuonsoanba deeni nni boncianla yeni, o den noandi bi siiga nni yendo. Yogunu waamu ti tuonsoanyendo den yiagi kelima o den noandi wani ki bua o tuona n yaa suagi liiga. Ti den sua ke o yianbu den li biagiti ki pugisa, ba leni wan baadi ya ñoagisi kuli. Lanwani, n den yedi o wan lingi U Tienu niba i jaanti po. Lan sutaani nilo n den gbadi ke n yedi wan gedi i jaanti yeni, o pali den beni n po, ke o cili ki sugisi nni. Mii den fu ki bandi yaala n ye o yantiali nni, ama o den sani ki koani mi boanma nni tuonli bonŋanla, ki nan bani i jaanti mo ya paalu.


U Tienu tili yedi ke o niteginkoa jaanti pia o paalu boncianla. Li tie lan ya puoli ya ke ti tuonsoanlo n den gedi tin ye naan kani jaandieli, ke o ba mi paagima li ya yianu po. Lanwani, o den suagi moala wani liiga leni i jaanti leni U Tienu tuonli. Ti tuonsoanlo n den tie maama yeni den pendi o paalu bianu. Wan den sua ke waa ba wan bi lingi yua n yeni, o den ta jagili ki baa padi mini, o tuonsoanlo yeni buoli. Lan tie ke min ya waani o li jaandielin sanu yeni, n den baa ga o buoli ki tua o gbaamu. Ki fidi ki baa nni, ti waalo yeni den ta i ligi ki tieni o ñoagu yaala n baa bolini nni.


Li den tie a cogidiena nni mi biigima yogunu. Min kaa den gbeni la baa pa mi biigima ligi yeni, o cogu liigi yua den yie n po ke n kan tieni mi biigima. Lanwani n den ñani mi biigima kaanu, ki ta u sanu ki ca denpo ki ban tuogi ti waalo yua n tuuni sutaani po yeni. Min den waani o yaala n tieni li cogidieli po yeni, o den puni nni i ligi, ama li ya ligi den tie ti solindi ligi. Ba lan sua ke n den pia i ligi n ŋundu nni ki fu ki pa ki gbeni yeni, n nan den bua ki ban tieni n danba kani o do. Lanwani n baa fudi ki ta min bi gubi ya ligi yeni ki ban tieni bontoala. Lanwani, n waalo yeni den da n naano leni wan teni nni ya ligi yeni.


Lan fi ki fa, u yianu den coni nni. O yukoanu den pia nni boncianla. Li ya puoli, dugitoli den ti peere nni, ki naa bani u yianu yeni n ye naan kani kelima u yianu yeni den tie mi boanma nni yu. N tiadi ke n waalo yeni n den puni nni i ligi ya daali yeni, n den cili ki tiendi ti dangibiaditu. N den dangi ki laadi yaaba n kpe, n den dangi ki laadi mi kuuma kpagidu leni a kakura. Li ya puoli n den dangi ki nua ti niyuodi ke bi jobisi nni. Bi den yieni nni: "A baa kpe Matie, ti sani ki baa ŋa. Li gbeni apo". Li ya suaba den tie n kuuma badu ki yieni :"Ti baa ŋa"


Li ya puoli, bi den guani nni dugitoli denpo. Ama a dugitola ki den fu ki tieni npo liba kelima n yianu den tie mi boanma nni yianu. Bi den gedi nni dugitodiena boncianla. Yogunu ba n den ti yedi n ba :"Nani a dugitola n kaa fu ki tieni npo li ba ne, ŋali n bia ki ye ñoagidieli nne, n fu ki kpe. N baa gedi i jaanti." Lanwani n den mia n den yaaba n gedi nni jaandieli nni. N denyaaba den ta nni li ñoagidieli nni ki gedi nni lin jaandieli nni; li ya kani n den la i jaanti paalu kelima n yianu den wadi bonŋanla. Lanwani n den mia n denyaaba n cedi U Tienu niba n yaa nua nni. N den yedi n yama nni :"Ŋali n bia li jaandieli nni n yianu baa gbeni cain." N denyaaba den tuo. Bi den cedi ke U Tienu niba nua nni. Ama n waalo yeni n den gbadi ke bi gedi nni li jaandieli nni, li den yiagi o. O den soani a cicibiada n denyaaba kani.


Lan cuani yaala tie ke bi den cua ki ti gaa nni leni paalu li jaandieli nni, U Tienu niba kani kelima ki cicibiadiga n canba waalo buga n den soani bi kani yaaga n den piaba. Kelima mo o bani ke ki fidi ki kpa nni gadi n foagidi leni U Tienu niba, ke li yaa tie yeni o di baa gudi nmo nani wan gudi o tuonsoanlo maama yeni. Bi den tugi nni ki kunnin deni; ya daali n ŋua bi yianbu yeni den moandi ki cie mi kpiama. Nani a dugitola n kaa fu ki bandi bi yianbu yeni n ye naan kani, ki goadi ki lebidi kaanu yeni, bi den ta nni ki gedi nni Kisangani ñoagidieli. Li den ban paki li dugitoli yeni boncianla kelima bi yianbu yeni pugisa ke bi mo nan tie paalu boncianla. N denpo yaaba den ti gudi kelima bi den gbeni bi piama li ya yianbu nni, yaabu ke a nasaali dugitola ki fu ki laabu bi ki paagi nni. Nani n gbanu n wudi maama yeni, n den la ke n naanu ñani ki guadi ki koani n gbanu nni taalimi lie. N den gbadi ke li dugitoli yedi n na ke li paya leni ban ga n miali. N bia ki tiadi li ya daali ke a dugitola ka ki boni leni bi yaba ki yieni: "Matie baa kpe. Ti di fu ki tieni opo li ba kuli." Liena waamu, n den la ke n naanu ñana, waa di guadi ki koani li fuuli, o den ban jagini n bedu.


Li ya yogunu n gbadi ke li dugitoli wangi n denyaaba n kuuma. N den gbia ki go nua ban mua ki yalin maama. Mi boanmi kuuma tie ki lie o naanu o kaanu, bi ki ko cedi o o gbanu nni, bi ki cedi o o gbani niini nni. Ti baa ti guadi ki masi lan ya maama. N den nua yaala n tiendi li kani kuli, ama mii fu ki tieni mi tuginma leni n deeni nni yaaba bi a dugitola. N den kali n moano kuuma, ki kali n kupiinma mo. N bia ki tiadi n kupiinma yogunu, ke bi niba n guani ki gbeni, n la ke n na mua boncianla n kuuma po. N pali den bisi boncianla leni wan mua maama, n mo den gudi ki mua. Min den mua ya yogunu, bi niba den la ti ninsiidu n gbannandu yaadi n dua yeni kani. N piinma daali, bi den tugi n gbannandi ki gedi nni a kakula nni ke n den ŋua n piinma. Ban den mua ki gbeni, n denyaaba leni i danlinbi kuli den guadi ki kuni denpo. Cedi min waani yi, ba dinla mo n denyaaba bia ki pia n kuuma tili leni ban tieni ya tili ki pun sanu ke ban piini nni yeni kuli.


Bi tankpiiba diema bi suaba leni i yonbi kaanu.


Mi piinma daali, bi niba n kuni ki gbeni, n den bia n bebe a kakula nni. Li den biigi boncianla ki kukpaku tugu nni. Ki yoagisiligu, n den ti gbadi bi niba fuugu, li den tie nani nibi boncianla niali. Li ya niba den tuuni o gbiemu ke o cua ki kpaku tugu nni. Li ya puoli, n den gbadi ke o nilo yini n yeli. O den yugidi o nialu ki yedi :"Matie, ñia!" O nialu yeni n yini nni taalimita, bonli den tieni. N gbannandi den ñani, ki yiagi li kakuli tanli ke li den pia pakili. N den ban ye ki tinga tanpolu ke li ya suaba den guani nni n yantiali n gbannandi nni, ke n yantiali guadi li fuuli. N den guadi ki faadi, ki guadi ki fuo ki pia paalu. Bu yianbu yaabu n den ku nni yen den pendi. N yantiali den guadi li kaanu n gbannandi nni. Li yogunu, n den la bi niba yaaba n lia a tiaboana ke bi tuugi. Suaba yaaba ya tie bi gobidikaaba den gobidi ba.


Li ya gobidikaaba siiga, n den la n waalo yua ya tuuni mi boanma nni yeni. Min den la o, n den buadi ki buali o yaala n tieni kuli, kelima li kuli den tiedi npo nani silima. Bi den pua nni bonŋanla, ki yedi min yaa ŋmini. Moandi ki daa kpe bi suaba ya nii nni kelima yua kpe bi suaba nii nni laadi a falibiada. A baa ya ye a miali dana yaala n sieni apo a fala nni kelima a tie yonbo. N waalo yeni den sie ki kaa bu, waa pia n po mi ninñigbadima nani waa bani nni. Ti baa bandi ke ŋali bi suaba tuuni bi tuonli ki ñuagu, baa pia ninñigbadima. Lanwani n puadu puoli, bi den yedi min gedi yaaba n tuugi ki lia ti tiaboandu yeni kani. Min den gedi li kani ya yogunu, ti den lie li ya yogunu kaanu kelima yaaba n lia a tiaboana yeni mo ko tie ban gbaani ya niba nani mini.


Tin ñani a kakula nni ya yogunu, ti den ban jiidi bi tankpiiba diema, ti yonbitu kaanu. Yua n kpe ke li ŋoadi leni bi gbaano kuli baa te yonbo tin nua ya ŋandunli nne leni tin kaa nua ya ŋandunli yeni n mo. Li tie li ya kaanu ke bi gali n yantiali. N den la li ya diema nni yaaba n den kpe ti suadu nni.Li ya niba ki di tie bi bacieni, ki den tua yonbi. Li ya kaanu tie yonbi daaga, naan kani ke bi suaba leni sutaani tuonsoanba kpendi ki kuasa ki go da binissaliba ban gbaani yaaba ya naani. Li ya yonbi kuli de soali kpataboana ki kaa lia tiadi. Min den baa pundi, bi den yedi min landi, ki soali li kpataboanli yeni kelima i yonbi yen kuli den soali lan ya kpataana ke bi pia mi nanma nani a kpaada yeni, li tie lan ya nanmi ya tie bi yela kelima baa di pia yela. Min den ye li ya yonbi daaga nni, n den sua ke i yonbi yeni taani cagili cagili keli ŋoadi leni ban baa soani ya tuonpaala po. Ama min den tieni li ya kpataboanli, bonli den tieni.


N yantiali den bodi, mii di bani min tie yuan. Li bua ki yedi ke n yantiali den bisi. Mii di bani min tie yua, mii bani min ñani naan kani leni min ñia ya dayeli nni kuli. N nisaali yantiali den bodi, ke n guadi ki pia moala ti yonbidi ya yantiali. Dana waamu ke ti bia ki ye li ya daaga nni, bi den ti yedi ke bi bua yonbi na (4). Li ya yonbi den baa gedi ki ban soani ki tinga nni. Bi den yedi min gedi ki ban biini bi nitaadiba, bi den taa ti ki gedini ti ki tinga nni, ke tin yaa ban tuuni sutaani n piaya tuona diedu nni. Tin den pundi ki tinga nnili den paki nni, kelima ti den ban ye Barunbu dogu nni, ti diema nni dociamu naan kani ke o kpendu tuona ye boncianla. N canba den yen caani nni li ya kaanu o yaa yen baa ban da o kpedu tiadu. N den bandi o dogu yeni.


N yema ki tinga nni nani yua kpe ki gua ki faadi yeni


Tin den pundi ki tinga nni, bi den gedi nni yua kuli diegu nni ke wan yaa ban nua. Min gediya diegu nni, n den ban ta nibina bontoaba yaaba n baa todi nni li tuonli po. Li ya niba ki den bani ke bi liigi yua tie yua n kpe ki gua ki fi. N den ye ya yogunu ke n kpe ke bi piini nni moamoani, ama ke n nan ti tuuni ki tinga nni naan kani ke leni n deni tie dajala boncianla. N den tie yuani n baa gaani tin baa kuasi ya tiadu ke tu ñia sutaani diema nni a tani daali, ki go tendi i ligi asibidi daali. Min den ye li ya kaanu, n den bia ki soali li kpataboanli yeni, ama n tuonsoanba wan nan nua ke n lia ŋanbu. Bi ya nuni ki fu ki la min ba ya nunpanga. Bi den nua nni ke n tie nilo fuuli, ki lia ŋanbu, ama n nan bia ki soali n kpataboanga ki tie bonkpabili. Li tie gadi yaaba n ye mi boanma nni ya tuonli n fu ki bandi ke n kpe ki guadi ki cua, ki go bandi min tie yua.


Daali kuli ti yaa yen ban luoni ti bitimu, ti yen gedi ki yaa ban ye barinba kani, ki jeligu kaanu, leni a candiena nni. Ti yaa yen gedi li ya kaani, ti yen ban taani leni bi puoba. N yen fu ki ta bi puoba tin gedi denpo, ama i moamoani tii pia diedu. Ti yen dua a kakula nni, ama li ya puoba ya nuni wan po, bi nua ke a kakula kaanu tie nani kartie, ke a kakula tie nani ti diedu. N yen fu ki ta pua ki ban duani leni o kakuli yuli nni. La yogunu ke o kaanu ti fandi ya pua, o baa sua ke o dua kakuli yuli nni, li ya yogunu o yema yen bisi. Ya yogunu ke n bi ye tinga nne, n den pia li poconconli mo, kelima n bi fu ki lebidi min tie yua n. N den tie cicibiadiga moamoani. N tiadi ke n bi pia jifaano yuan ya bua nni kelima i ligi yapo. O den yaaba den bua nni boncianla kelima bi tama ke n tie lidanciamo. Baa den bani ke n kpe. Li ya bonpuoga den ti bodi ŋandunli nne kelima bi den ti coni o ki gedini o Pandemoniyomi ya diema. N pali bisi li ya jifaano bodima kelima o denyaaba kan di la ba o gbannandu mo.


Dayenli, ya yogunu ke n ye ŋandunli nne nani kpeefaadi, ki foagi leni n denyaaba, n den la n canba ama waa den fu ki la nni kelima n den yindi wan ye ya ñinbiagu nni. N den ŋiagi o, kelima n den bua ki la o. Min den tie kpeefaadi yeni, n den fu ki yindi ki soani liba, kelima n den tie cicibiadiga, yogunu ba mo ti yen bisi bi niba po bonla. N bua ki waani yi ke ya niba n tieni ki maasuagu boadima, bi bonli ba bi maasuagu yeli po kuli luodi bi buliñacianbu tipo. Li ya buliñana yen dia ti tin ba ki kuaba. N bi li tie cicibiadiga moamoani. N den fu ki cua a deeni nni ki su a ligi ba ke a boalila maama kuli.Ya yogunu ke n puni o nilo i ligi kuli, n yen ga o yumanli, o piama leni o ŋmabuga. Ŋandunli nne, yin daa tuo yin kaa bani yaaba ligi.Bi fu ki da a miali leni lan ya ligi. N den fuo ŋmaali luoba(6) tingi nne leni n kpatajenjenli ama bi niba wan nua ke n lia ŋanbu.


N bua yin bandi ke U tienu pia wan bili yua kuli po ya bina bianu ŋandunli nne. Bi suaba leni sutaani tuonsoanba yaaba n ca Pandemomiyomi diema wan bani ya bina n sieni bipo ban kpe. Sutaani ŋandunli yaaba bani U Tienu n bili nilo kuli po ya bina ke o baa fuo ŋandunli nne. Nani min fuo sutaani diema nni bina ta yeni, n bani ya bina n sieni npo ŋandunli nne. Ya toagola n tuogiti, lani n tie li dandanli koanli, sutaani bua bi niba naani yaala n tie o toagoli po.Lan yapo, o ku bi niba ti suadi nni yaala n tie o ñoagiboanu ya fuuli. Kelima li ya niba n poadi ki kpe yeni, bi kan fidi ki gedibi tankpiiba diema nni. Li ya niba naani yen ye o toagoli nni. Bi baa yaa tuuni nani a cicibiada yeni ki gu U Tienu n bili bipo ya bina gbenma. Lan ya bina yaa gbeni, bi baa gedi bi tankpiiba diema nni. N kuuma ki den tie kufanma ka kelima sutaani buga ya den sieni n miali. Boncianla poadi ki ku.


Bi kuuma puoli bi yen gedi sutaani diema nni ki yaa ban tie yonbi, ki tuuni a tuona. Tianba mo, bi yen gedininba naani n foagi leni bi deni ban yaa ban tuuni i kuani nni ki tie yonbi. Bi baa yaa tuuni nani yonbi bi cicibiada ki gu ban bili bipo ya bina bianu. Ba ke n den kpe ke bi piini nni, n nan ti tuuni tinga nne nani yua n gu bitiga. Bi suaba diema tin kaa nua ya diema nni pia ti yonbidi masina tuondi kaanu, naan kani ke jabi leni puoba yaaba ke bi ku ke li ŋoadi leni o gbaamu, bi yen kuasiba nani yonbi. Li pia i daamu leni ban tasi i yonbi naan kani li biigili diema nni, naan kani ke bi suaba , bi budanba ca ki kuasi ki go da bi niba naani. N den la bi niba boncianla li ya daamu nni, yaaba n kpe ke bi piiniba, ama ke bi nan bia ki fuo ki tie kpeefaada.


N tiadi dayenli n cogibilacanba yendo den cua n bitigi nni ki ti da bonla. Waa den fu ki bandi nni kelima n lebidi, ama min wan fu ki bandi o. Wan da ya yogunu, n den yedi n tuonsoanba n pani o tiadu. Li den paki o. Waa den fu ki bandi lani, waa den buadi ki tuo mo. O den yedi :"Joa ne, mii bani a, be yapo ke a puni nni lanin bonla kuli."N den buadi ki waani o min tie yuan. Wan den la n nungaya yogunu, ti jawaaciandi den cuo ke o tiani ki yedi : "Matie, a nan kpe." O den yasi ŋali maama ke o sani ki ŋa wan bi cua ki da ya tiadu mo. Yogunu ba, o den gedi ki ban waani n denpo yaaba wan la yaala. Mi gangima den ye moala ki diegu nni. Li fuuli, yaaba n kpe ki guadi ki fisi yeni yen ta ban gedi naan kani ki baan soani yeni ya nannanli. Ŋali li tie ke yua n gedi ki baan soani Eropi po u kuanu nni, o baa ban kpandi nipieno bi nisaaliba nuni po, ba ke bi tie nibuolu to.


Yaaba n da npo ki bi fu ki bandi ke bi da yua n kpe ki nan guadi ki ñani mi boanma nni ki cua kani. Tuonsoankaani boncianli ye yaaba ke mi boanma nni yaaba n die lan ya bonla. Yaaba n die lan ya kaani ki tie tilasi baa tie nisaaliba.Dayenli ke n den tuni lan ya kaanu, n den la telefoni ke o pia nanma bontoa ke waa ta leni o yaba. Li den tie ti canba waalo buga yua n kuu nni yeni ya tiadu. Min den yini, nani o moano n kaa ye li kani yeni, n den kuagi leni o waali puoga. N den yedi o :"Julia, n tie Matie a ciamo." O den yedi nni ke Matie wan kpe.Ama min nan ŋabigiti o yeni, o den baki pabi kelima ti jawaandi den cuo, bi den ta o ki gedi nni dugitoli denpo. Wan den ti pabidi, o den togisi li dayeli nni yaaba yaala n tieni. Bi niba n den gbadi yaala yeni den cie o nisaalo n fu ki gbadi maama.


U Tienu n seligi yi





Tweet
Yi pia u sanu ki dadi li ya tila ki boagidi ha.
Ki bak i kuani lanin ya tila, yin ñi naan kani ke li diani PDF yeni.
PDF

Ki bak i yaa cogi a tila, yi baa yaa pia Acrobat Reader.
Hali yi kaa da pia o, yi fu kuani fanma
 :